Haber Girişi: 10.09.2021 - 00:37, Güncelleme: 10.09.2021 - 00:37

Sistemin güvenilirliği tehlikede

 

Sistemin güvenilirliği tehlikede

İlk derece mahkemelerinin AYM kararlarına direnmesini eleştiren Başkan Zühtü Arslan, “İhlal kararlarının icra edilmemesi, bireysel başvuru sisteminin etkili bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki endişeleri beraberinde getirmiştir” dedi.
HABERİMİZVAR – Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği bünyesindeki Eğitim ve İnsan Kaynakları Geliştirme Merkezi faaliyetleri kapsamında dokuzuncusu düzenlenen Yaz Okulu programında konuştu. Arslan, AYM kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile tüm gerçek ve tüzel kişiler bakımından bağlayıcı olduğunun Anayasa’nın 153. maddesinde açıkça belirtildiğini kaydetti. Yerel mahkemelerin Yüksek Mahkeme’nin verdiği kararlara direnmesine tepki gösteren Arslan, “Bireysel başvuru sistemini benimseyen bazı devletlerde de olduğu gibi ihlal kararlarının icra edilmemesi, kaçınılmaz şekilde bu sistemin etkili bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki endişeleri beraberinde getirmiştir” dedi.   AYM KARARINA İTİBAR EDİLMELİDİR   AYM Başkanı Arslan şunları söyledi: “Kararların bağlayıcı niteliğinin en önemli yönü, kararların gereğinin yerine getirilmesidir. Norm denetimi ve bireysel başvuru mekanizmalarının etkinliği, AYM kararlarına itibar edilmesine ve bu kararların gereğinin yerine getirilmesine bağlıdır. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’da, mahkeme kararlarının bağlayıcı gücü ve bireysel başvurulara ilişkin kararların uygulanması düzenlenmiştir. Kanun’un 50. maddesine göre; mahkeme ihlal kararı verdiğinde, ihlal ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere de hükmetmelidir”.   MECLİSE KANUN DEĞİŞİKLİĞİ DAVETİ   “AYM, bazı kararlarında bu hükmü yorumlamış ve uygulamıştır. Mahkeme, uygun giderime hükmetmek için ilk olarak ihlalin kaynağını tespit etmesi gerektiğini vurgulamıştır. İhlalin yargı kararlarından kaynaklandığı durumlarda Mahkeme, yeniden yargılama yapılması için kararı ilgili mahkemeye geri göndermektedir. Bizzat kanundan kaynaklanan ihlallerde ise AYM, ihlalin giderilmesi için Meclis’i ilgili kanunda değişiklik yapmaya davet etmektedir”.   AİHM İÇTİHATLARINA VURGU YAPTI   “Mahkeme, ihlalin giderilmesi bağlamında, başvuranlar lehine tazminata da hükmedebilmektedir. Bu bağlamda 6216 sayılı Kanun hükümleri önemli ölçüde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında belirtilen, bir ihlal kararının taşıması gereken nitelikleri yansıtmaktadır. AİHM’nin kesinleşmiş kararlarına uyulmasını düzenleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. maddesi uyarınca ihlal kararı, devletin ihlali sona erdirme, başvurucunun mağduriyetini giderme ve benzer ihlalleri önleme yükümlülüğünü ortaya koymaktadır”.   HUKUK GÜVENİRLİĞİNE İLİŞKİN ENDİŞE   “Bireysel başvuru sistemini benimseyen bazı devletlerde de olduğu gibi ihlal kararlarının icra edilmemesi, kaçınılmaz şekilde bu sistemin etkili bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki endişeleri beraberinde getirmiştir. Bazı davalarda kararları ihlale yol açan derece mahkemeleri, Anayasa Mahkemesi’nin yargılamanın yeniden yapılması ve ihlalin giderilmesi yönündeki kararlarının gereğini yerine getirme konusunda isteksiz davranmıştır”.   KARARLARIN UYGULANMASI İÇİN UYARI   “İlk derece mahkemelerinin AYM kararlarını uygulama konusundaki isteksizliği ve direnci, yeni bireysel başvurulara yol açmıştır. Mahkeme, ihlal kararlarının uygulanmaması neticesinde ilgili hak ve özgürlüklerin bir kez daha ihlal edildiğini süratle tespit ederek derece mahkemelerini ihlal kararlarını uygulamaları ve tespit edilen ihlalleri gidermeleri konusunda kuvvetli bir dille uyarmıştır. Netice itibarıyla mahkemeler, AYM kararlarını uygulamıştır”.   BİREYSEL BAŞVURU ETKİN BİR YOLDUR   “AİHM, Anayasa’nın 153. maddesine de atıfta bulunarak, Türkiye’deki bireysel başvuru sisteminin etkili bir başvuru yolu olduğunu kabul etmiştir. Bu alanda karşılaşılan bazı sorunlara rağmen bireysel başvuru mekanizmasının Strazburg Mahkemesi’ne gitmeden önce tüketilmesi gereken etkili bir başvuru yolu olarak varlığını sürdürebilmesi için AYM kararlarının ilgili makamlar tarafından uygun şekilde icra edilmesi gerekmektedir”.   AYM KARARLARININ İCRASI İÇİN ÇÖZÜM   “Herhangi bir hukuk sisteminin etkinliği, genel olarak mahkeme kararlarının, özel olarak ise anayasa mahkemesi/yüksek mahkeme kararlarının gereğinin yerine getirilmesine bağlıdır. Bu da esasen devlet organları arasında sürekli bir iş birliği ve diyaloğu gerektirmektedir. Tam da bu nedenle diğer devletlerin yargı kurumlarıyla da samimi bir tecrübe alışverişinde bulunarak kararların icrası meselesini ele almalı ve bu hususta sağlam çözümler aramalıyız”. Yerel mahkemeler, CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu ve gazeteci Şahin Alpay’a ilişkin AYM’nin verdiği hak ihlali kararlarına direnmişti. 
İlk derece mahkemelerinin AYM kararlarına direnmesini eleştiren Başkan Zühtü Arslan, “İhlal kararlarının icra edilmemesi, bireysel başvuru sisteminin etkili bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki endişeleri beraberinde getirmiştir” dedi.

HABERİMİZVAR – Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği bünyesindeki Eğitim ve İnsan Kaynakları Geliştirme Merkezi faaliyetleri kapsamında dokuzuncusu düzenlenen Yaz Okulu programında konuştu. Arslan, AYM kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları ile tüm gerçek ve tüzel kişiler bakımından bağlayıcı olduğunun Anayasa’nın 153. maddesinde açıkça belirtildiğini kaydetti. Yerel mahkemelerin Yüksek Mahkeme’nin verdiği kararlara direnmesine tepki gösteren Arslan, “Bireysel başvuru sistemini benimseyen bazı devletlerde de olduğu gibi ihlal kararlarının icra edilmemesi, kaçınılmaz şekilde bu sistemin etkili bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki endişeleri beraberinde getirmiştir” dedi.

 

AYM KARARINA İTİBAR EDİLMELİDİR

 

AYM Başkanı Arslan şunları söyledi: “Kararların bağlayıcı niteliğinin en önemli yönü, kararların gereğinin yerine getirilmesidir. Norm denetimi ve bireysel başvuru mekanizmalarının etkinliği, AYM kararlarına itibar edilmesine ve bu kararların gereğinin yerine getirilmesine bağlıdır. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’da, mahkeme kararlarının bağlayıcı gücü ve bireysel başvurulara ilişkin kararların uygulanması düzenlenmiştir. Kanun’un 50. maddesine göre; mahkeme ihlal kararı verdiğinde, ihlal ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere de hükmetmelidir”.

 

MECLİSE KANUN DEĞİŞİKLİĞİ DAVETİ

 

“AYM, bazı kararlarında bu hükmü yorumlamış ve uygulamıştır. Mahkeme, uygun giderime hükmetmek için ilk olarak ihlalin kaynağını tespit etmesi gerektiğini vurgulamıştır. İhlalin yargı kararlarından kaynaklandığı durumlarda Mahkeme, yeniden yargılama yapılması için kararı ilgili mahkemeye geri göndermektedir. Bizzat kanundan kaynaklanan ihlallerde ise AYM, ihlalin giderilmesi için Meclis’i ilgili kanunda değişiklik yapmaya davet etmektedir”.

 

AİHM İÇTİHATLARINA VURGU YAPTI

 

“Mahkeme, ihlalin giderilmesi bağlamında, başvuranlar lehine tazminata da hükmedebilmektedir. Bu bağlamda 6216 sayılı Kanun hükümleri önemli ölçüde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında belirtilen, bir ihlal kararının taşıması gereken nitelikleri yansıtmaktadır. AİHM’nin kesinleşmiş kararlarına uyulmasını düzenleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. maddesi uyarınca ihlal kararı, devletin ihlali sona erdirme, başvurucunun mağduriyetini giderme ve benzer ihlalleri önleme yükümlülüğünü ortaya koymaktadır”.

 

HUKUK GÜVENİRLİĞİNE İLİŞKİN ENDİŞE

 

“Bireysel başvuru sistemini benimseyen bazı devletlerde de olduğu gibi ihlal kararlarının icra edilmemesi, kaçınılmaz şekilde bu sistemin etkili bir hukuk yolu olarak güvenilirliği konusundaki endişeleri beraberinde getirmiştir. Bazı davalarda kararları ihlale yol açan derece mahkemeleri, Anayasa Mahkemesi’nin yargılamanın yeniden yapılması ve ihlalin giderilmesi yönündeki kararlarının gereğini yerine getirme konusunda isteksiz davranmıştır”.

 

KARARLARIN UYGULANMASI İÇİN UYARI

 

“İlk derece mahkemelerinin AYM kararlarını uygulama konusundaki isteksizliği ve direnci, yeni bireysel başvurulara yol açmıştır. Mahkeme, ihlal kararlarının uygulanmaması neticesinde ilgili hak ve özgürlüklerin bir kez daha ihlal edildiğini süratle tespit ederek derece mahkemelerini ihlal kararlarını uygulamaları ve tespit edilen ihlalleri gidermeleri konusunda kuvvetli bir dille uyarmıştır. Netice itibarıyla mahkemeler, AYM kararlarını uygulamıştır”.

 

BİREYSEL BAŞVURU ETKİN BİR YOLDUR

 

“AİHM, Anayasa’nın 153. maddesine de atıfta bulunarak, Türkiye’deki bireysel başvuru sisteminin etkili bir başvuru yolu olduğunu kabul etmiştir. Bu alanda karşılaşılan bazı sorunlara rağmen bireysel başvuru mekanizmasının Strazburg Mahkemesi’ne gitmeden önce tüketilmesi gereken etkili bir başvuru yolu olarak varlığını sürdürebilmesi için AYM kararlarının ilgili makamlar tarafından uygun şekilde icra edilmesi gerekmektedir”.

 

AYM KARARLARININ İCRASI İÇİN ÇÖZÜM

 

“Herhangi bir hukuk sisteminin etkinliği, genel olarak mahkeme kararlarının, özel olarak ise anayasa mahkemesi/yüksek mahkeme kararlarının gereğinin yerine getirilmesine bağlıdır. Bu da esasen devlet organları arasında sürekli bir iş birliği ve diyaloğu gerektirmektedir. Tam da bu nedenle diğer devletlerin yargı kurumlarıyla da samimi bir tecrübe alışverişinde bulunarak kararların icrası meselesini ele almalı ve bu hususta sağlam çözümler aramalıyız”. Yerel mahkemeler, CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu ve gazeteci Şahin Alpay’a ilişkin AYM’nin verdiği hak ihlali kararlarına direnmişti. 

detay alt
Habere ifade bırak !
Habere ait etiket tanımlanmamış.
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve haberimizvar.net sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.